Beyaz Kağıt

Bu belge, WSL Dashboard'un mimari tasarımını, teknoloji seçimlerini ve temel özelliklerin arkasındaki uygulama mantığını derinlemesine inceler; geliştiricilere ve ileri düzey kullanıcılara teknik derinlik perspektifi sunar.

1. Mimari Genel Bakış

WSL Dashboard, klasik tepkisel UI odaklı + asenkron arka plan görevleri mimarisini benimser; Rust dilinin tip sistemi ve sahiplik modelini kullanarak bellek güvenliği ve yüksek eşzamanlı performans sağlar.

Temel Bileşenler

• Frontend (UI): Slint tabanlı bildirimsel arayüz. UI iş parçacığı görüntüleme ve kullanıcı etkileşiminden sorumludur.
• Backend (Runtime): Tokio tabanlı asenkron çalışma zamanı. Sistem komutlarının (CLI) dağıtımı, yürütülmesi, dosya G/Ç'si ve ağ dinlemesinden sorumludur.
• İletişim: UI iş parçacığı ve asenkron görevler, Channel (MPSC) ve paylaşımlı durum (Arc/Mutex/RwLock) aracılığıyla verimli ve iş parçacığı güvenli şekilde iletişim kurar.

2. Teknoloji Seçimi Gerekçeleri

Neden Rust?

• Performans: Sıfır maliyetli soyutlamalar, yerel makine koduna derlenir, GC sarsıntısı yok.
• Bellek Güvenliği: Tampon taşmaları ve veri yarışları derleme zamanında ortadan kaldırılır; bu, düşük seviyeli sistem işlemleri (ör. disk taşıma, ağ yapılandırması) yapan araçlar için kritiktir.
• İkili Boyut: Tüm bağımlılıkların statik bağlanması, tek dosyalı taşınabilir yürütülebilir program üretir.

Neden Slint + Skia?

• Bildirimsel Sözdizimi: Arayüz tanımı mantıktan ayrılır, kod bakımı kolaylaşır.
• Skia İşleme: GPU hızlandırmasından (Skia motoru üzerinden) doğrudan yararlanır; alt piksel netliğinde metin ve akıcı animasyonlar sunar.
• Düşük Yük: Electron veya WPF'ye kıyasla Slint'in çalışma zamanı yükü son derece düşüktür.

3. Temel Teknik Uygulamalar

3.1 WSL Örneği Algılama ve Ayrıştırma

Uygulama, wsl.exe --list --verbose çağırıp çıktısını ayrıştırarak (UTF-16 kodlama işleme) örnek durumlarını gerçek zamanlı olarak alır.

• Düşük Seviye Kod Çözme: Özel geliştirilmiş verimli kodlayıcı/çözücü, farklı bölgesel ayarlara sahip Windows ortamlarında çıktının doğru ayrıştırılmasını sağlar.
• Durum Eşitleme: Zamanlanmış yoklama + işlem tetiklemeli çift eşitleme mekanizması.

3.2 Disk Görüntüsü Taşıma (VHDX Move)

Taşıma özelliği WSL'nin içe/dışa aktarma mekanizmasını kullanır, ancak yüksek soyutlama ve atomik işlemle uygulanır.

• İşlemsel Güvence: Taşıma başlamadan önce uygulama, hedef dağıtımı karşılıklı kilit (Mutex) ile kilitler; eşzamanlı işlemlerin veri bozulmasına yol açmasını önler.
• Otomatik Kayıt: Taşıma tamamlandıktan sonra uygulama VHDX yolunu otomatik yönlendirir ve dağıtımı yeniden kaydeder; elle müdahale gerekmez.

3.3 Port Yönlendirme ve Güvenlik Duvarı Otomasyonu

Ağ özelliği yalnızca basit bir netsh interface portproxy çağrısı değildir.

• Kural Yaşam Döngüsü Yönetimi: Uygulama mevcut güvenlik duvarı kurallarını otomatik algılar. Kullanıcı yönlendirme oluşturduğunda, uygulama Windows API veya CLI ile gelen istisna kurallarını eşzamanlı oluşturur.
• Otomatik IP Alma: wsl hostname -I sonuçlarını ayrıştırarak ana bilgisayar ile örnek arasındaki sanal ağ IP'lerini otomatik eşler.

3.4 USBIP Entegrasyonu

usbipd-win komut satırı arayüzünden yararlanır.

• Hak Yükseltme Yönetimi: Bağlama işlemi yönetici hakları gerektirir; arka plan mantığı zarif bir UAC hak yükseltme talebi iletimi uygular.
• Durum Makinesi: Dahili olarak bir USB cihaz bağlantı durum makinesi tutar; Attach/Detach süreçlerinin izlenebilirliğini sağlar.

3.5 Kaynak İzleme ve Hafiflik

Uygulama, kendi kaynak kullanımını izlemek için Windows yerel API'lerini (ör. GetProcessMemoryInfo) çağırır.

• Aşırı Hafiflik: Tepside sessiz modda uygulama gereksiz UI kaynaklarını aktif olarak serbest bırakır. İngilizce gibi standart karakter kümelerinde bellek kullanımı 10MB kadar düşük olabilir; Çince/Japonca/Korece gibi karmaşık karakter kümelerinde daha büyük yazı tipi işleme önbelleği yüklenmesi nedeniyle kullanım yaklaşık 38MB civarındadır.

4. Performans Optimizasyon Metrikleri

Metrik	Hedef/Ölçülen	Optimizasyon Yöntemleri
Başlangıç Hızı	< 500ms	Önceden derlenmiş Slint arayüzü, çalışma zamanı ayrıştırmayı azaltır.
Temel Bellek (tepsi)	~10MB	Arka plan yoklama sıklığını en aza indirir, işleme önbelleğini ihtiyaca göre serbest bırakır.
CPU Kullanımı (boşta)	< 0.1%	Windows olay odaklı model kullanır, boş döngü yoklaması yapmaz.
İşleme Kare Hızı	60 FPS	Skia GPU hızlandırma, alt piksel seviyesinde kenar yumuşatma.

5. Arka Plan Görev Dağıtım Mantığı

UI akıcılığını garanti etmek için tüm zaman alan işlemler (ör. VHDX dışa aktarma) asenkron görevlerle dağıtılır:

1. İstek Paketleme: UI iş parçacığı kullanıcı işlemini Command mesajına paketler.
2. Mesaj Kanalı: tokio::sync::mpsc üzerinden arka plan görev işlemcisine gönderir.
3. Durum Geri Bildirimi: Arka plan görevi tamamlandığında geri çağırma veya paylaşımlı durumla UI güncellenir. Bu tasarım, GB'larca yedekleme görevi işlenirken bile arayüzün kullanıcı tıklamalarına gerçek zamanlı yanıt vermesini sağlar.

6. Güvenlik Değerlendirmeleri

• Atomik İşlemler: Kritik örnek kaldırma ve taşıma için ön doğrulama uygulanır.
• UAC Hak Yükseltme Yönetimi: Yalnızca gerektiğinde (ör. USB cihaz bağlama) izin istenir; en az ayrıcalık ilkesine uyulur.
• Yerel Depolama: Yapılandırma yalnızca yerel ~\.wsldashboard içinde saklanır, bulut eşitleme yapılmaz; kullanıcı gizliliği korunur.